Özel eğitim haklarının kapısı RAM'dır (Rehberlik ve Araştırma Merkezi).
- ÇÖZGER raporunla RAM'a başvur; randevu verilir ve çocuğun eğitsel değerlendirmesi yapılır.
- Değerlendirme sonucunda kaynaştırma, özel eğitim sınıfı, özel eğitim okulu ya da evde eğitim gibi bir yerleştirme önerilir.
- Destek eğitim ihtiyacı belirlenirse, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden devlet tarafından karşılanan ücretsiz ders saatleri alınabilir.
- Okulda çocuğa özel BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) hazırlanması zorunludur; veli, BEP geliştirme biriminin yönetmelikte sayılan üyesidir. BEP yalnızca imzalanacak bir form değildir; toplantıya katılmayı isteyebilirsin.
- Engelli olması tek başına okul kaydının reddedilmesine gerekçe olamaz. Okul öncesi ve ilkokula kayıtta önceden alınmış bir yerleştirme kararı şart değildir; karar yoksa süreci okul yönetimi başlatır.
- Okul, çocuğun kaydını ya da okula devamını ailenin ücretini ödeyeceği bir “gölge öğretmen” bulmasına bağlayamaz. Destek ihtiyacı BEP geliştirme biriminde değerlendirilir.
- Çocuğu başka okula ya da özel eğitim sınıfına göndermek okul müdürünün kararı değildir; yerleştirmeye il/ilçe Özel Eğitim Hizmetleri Kurulu, RAM raporuna ve velinin yazılı talebine göre karar verir.
- Çocuğunun tanısı ve sağlık bilgileri özel nitelikli kişisel veridir; okul bunları diğer velilerle paylaşamaz.
- Sözlü retle yetinme: gerekçeyi yazılı iste, dilekçeni iki nüsha ver ve evrak kayıt numarasını al. Okul 30 gün içinde cevap vermezse ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvur.
RAM'ın değerlendirme ya da yerleştirme kararına itiraz etmek istersen, karar sana bildirildikten sonra 30 iş günü içinde itiraz etmelisin; tarihi not et. Dilekçeler bölümünde hazır şablon var.
- Lise ve üniversite sınavlarında engel durumuna göre ek süre, okuyucu-işaretleyici gibi sınav düzenlemeleri talep edilebilir. TİHEK, bir üniversitenin engelli öğrenciye sınavda ek süre vermemesini ve bir günde dokuz sınava sokmasını ayrımcılık saydı (2024/751).
- Üniversitelerdeki engelli öğrenci birimleri ders materyali, sınav ve kampüs erişimi konularında destek verir.
- Engelli kimlik kartı sahiplerine burs ve yurt başvurularında öncelik tanınır.
- İŞKUR meslek edindirme kursları yetişkinler için ücretsiz bir başlangıç olabilir.
Çocuğun okula gidecek. Önce RAM'a git. RAM, çocuğunun nasıl ve nerede okuyacağına karar verir. Okulda çocuğun için özel bir plan yapılır. Bu plana BEP denir. Sen de bu planı yapanlardan birisin.
Sınavlarda ek süre isteyebilirsin. Üniversitelerde engelli birimi vardır. Oradan yardım iste. İŞKUR'un ücretsiz kurslarına katılabilirsin.
Türk İşaret Dili anlatımı hazırlanıyor.