Özet
Kim yararlanır?
Engellilik nedeniyle iş, eğitim, sağlık, ulaşım, kamu hizmetleri ya da mal ve hizmet sunumunda ayrımcılığa uğradığını düşünen herkes.
Nereye başvurulur?
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK). Bir kamu kurumunun işlemi ya da eylemi için Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman). Başvurular ücretsizdir; kurumların internet siteleri ya da e-Devlet üzerinden yapılabilir.
Neler gerekir?
- Başvuru formu
- Yaşadığın olayın kısa ve tarihli açıklaması
- Varsa belgeler (yazışmalar, ret yazısı, fotoğraf, tanık bilgisi)
Engellilik temelinde ayrımcılık yasaktır; engelli bir kişinin ihtiyacına göre makul düzenleme yapılmaması da ayrımcılık sayılabilir. TİHEK'e başvurmadan önce: Kural olarak önce ayrımcılık yapan kuruma ya da kişiye yazılı başvurup uygulamanın düzeltilmesini istemelisin. Bu talep reddedilirse ya da 30 gün içinde cevap gelmezse TİHEK'e başvurabilirsin.
Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvurmadan önce de genellikle ilgili idareye başvurmuş olman gerekir. Kurumun cevabını ya da ret gerekçesini yazılı istemek için dilekçe şablonumuzu kullanabilirsin.
Ayrımcılık her zaman açık bir ret biçiminde olmaz. TİHEK'in ayrımcılık bulduğu kararlardan örnekler:
- Görme engelli kişinin sokağında kaldırım olmaması ya da hissedilebilir yüzeyin güvensiz olması (belediyeler, 2024/661 ve 2024/758)
- Otizmli bir çocuğun belediye kreşine alınmaması (2024/669)
- Üniversitenin engelli öğrenciye sınavda ek süre vermemesi (2024/751)
- Koltuk değneğiyle yürüyen bir müşteriden, garanti onarımı için ürünü servise kendisinin getirmesinin istenmesi (2024/931)
- Şehirlerarası otobüs biletinde mevzuatın öngördüğünden düşük indirim yapılması (2024/999)
Kararların özetleri İstanbul Barosu'nun içtihat bülteninde. Ayrıca engellilikten kaynaklanan nefret nedeniyle bir kişinin kamuya sunulan bir hizmetten yararlanmasını ya da işe alınmasını engellemek, Türk Ceza Kanunu'nun 122. maddesinde suç olarak düzenlenmiştir.
Engelli olduğun için sana farklı ya da kötü davranıldıysa şikâyet edebilirsin. Bu ücretsizdir. TİHEK'e başvur.
Türk İşaret Dili anlatımı hazırlanıyor.
Resmî kaynaktan kontrol et
- Engelliler Hakkında Kanun (5378), resmî metin (yeni sekmede açılır)
- İçtihat Bülteni: TİHEK kararları (Temmuz–Eylül 2024) (PDF, 9 sayfa, yeni sekmede açılır) · İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi · PDF
- TİHEK kararları (yeni sekmede açılır)
Mevzuat değişebilir. Başvurmadan önce güncel metni kontrol et; tüm kaynaklar.